Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen
COVID-19 & Zeldzame Ziekten
Hulpbronnen voor Zeldzame Ziekten voor Vluchtelingen/Ontheemden
Zoek een zeldzame ziekte
Hyperammoniëmie door deficiëntie van N-acetylglutamaatsynthetase
Een zeldzame stoornis van metabolisme van ureumcyclus die gebrekkige detoxificatie van ammonium en synthese van arginine veroorzaakt, en gekenmerkt wordt door hyperammoniëmie met variabele ernst. Manifestaties gaan van neonatale presentatie van voedingsproblemen, braken, lethargie, tachypneu, convulsies en coma tot in de volwassenheid optredende hoofdpijn, vage gastro-intestinale symptomen, insulten, gedragsproblemen/psychiatrische problemen, verwardheid en lethargie.
ORPHA:927
Tot op heden werden wereldwijd ongeveer 100 gevallen gerapporteerd.
De ziekte kan op elke leeftijd optreden. De klinische manifestaties zijn variabel, maar gangbare kenmerken zijn onder meer braken, hyperactiviteit of lethargie, diarree, weinig eetlust, insulten, hypotonie, algehele ontwikkelingsachterstand, psychiatrische symptomen en ademnood. De hyperammoniëmie kan ernstig zijn en leiden tot hyperammoniëmische coma.
De primaire aandoening wordt veroorzaakt door mutaties in het gen NAGS (17q21.31), die leiden tot volledig of gedeeltelijk gebrek aan activiteit van het gecodeerde proteïne, N-acetylglutamaat-synthase (NAGS). NAGS is een allosterische activator van carbamoylfosfaat-synthetase I (CPSI), het enzym dat de eerste stap in ureagenese katalyseert. NAGS-deficiëntie kan ook secundair zijn aan bepaalde stoornissen van metabolisme van organisch zuur, defecten van vetzuurmetabolisme of behandeling met valproïnezuur.
Naast hyperammoniëmie wordt diagnose vermoed bij een stijging van glutamine gekoppeld aan daling van citrulline/arginine en afwezigheid van orootzuur in urine. Bevestiging door DNA-analyse is verplicht. Indien deze niet sluitend is, kan analyse van de enzymatische activiteit van NAGS na leverbiopsie helpen bij de definitieve diagnose.
De voornaamste differentiële diagnose is deficiëntie van carbamoylfosfaatsynthetase 1.
De primaire ziekte wordt overgeërfd als een autosomaal recessief kenmerk. Broers/zussen lopen een risico van 25% om de ziekte over te erven. Nakomelingen van getroffen individuen zijn obligate dragers.
Acute behandeling van hyperammoniëmie met ongekende etiologie bestaat uit perfusie met hoog gehalte glucose (met onthouding van proteïnen en lipiden) en toediening van stoffen die de hoeveelheid ammonium verminderen (natriumbenzoaat en/of natriumfenylbutyraat), L-arginine en N-carbamylglutamaat. Eens een definitieve diagnose van NAGS-deficiëntie werd gesteld, volstaat mogelijk dagelijkse toediening van N-carbamylglutamaat, een structureel analoog van NAGS dat CPSI activeert, als enige behandeling zonder beperking van proteïne.
In de meeste gevallen zijn een normale algehele ontwikkeling en excellente levenskwaliteit zonder dieet mogelijk mits vroege behandeling met N-carbamylglutamaat (zijnde voor de aanvang van permanente neurologische restverschijnselen). Hoewel de ernst van de aandoening variabel is, kan de prognose zonder behandeling ongunstig zijn, met neurologische functiestoornis en mogelijk fatale uitkomst.
Laatste update: mei 2022 - Deskundige recensent(en): Dr. Dries DOBBELAERE
: opgesteld/goedgekeurd door ERN(s)
: opgesteld/goedgekeurd door FSMR(s)
Het brede publiek
Richtlijnen
Overzichtsartikelen over ziekten
Meer informatie over deze ziekte
Patiëntgerichte faciliteiten voor deze ziekte
Onderzoeksactiviteiten naar deze ziekte
- Onderzoeksprojecten (53)
- Klinische studies (1)
- Biobanken (11)
- Registers (32)
- Netwerk van experten (8)
Neonatale screening