Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

De precieze prevalentie is niet gekend. Op basis van een Deens register werd de jaarlijkse incidentie geschat op 1/1.670.000/jaar voor kinderen met een leeftijd <5 jaar.

Huiduitslag (met kleine rode/bruine stippen) is meestal het eerste symptoom en verschijnt al vanaf de leeftijd van 1 maand op het gelaat, en verspreidt zich dan verder naar de romp. Patiënten kunnen intermitterende episodes vertonen met huidletsels die zonder behandeling verdwijnen. Symptomen aan de gewrichten beginnen meestal voor de leeftijd van 10 jaar, met pijnloze cyste-achtige zwellingen op de rugzijde van voeten en polsen. Daarna volgt symmetrische artritis (met oedemateuze inflammatoire synovitis en tenosynovitis) van de polsen, enkels, knieën en soms ook ellebogen. Camptodactylie als gevolg van hypertrofische tenosynovitis wordt vaak beschreven naarmate de ziekte evolueert. Tot de leeftijd van 40-50 jaar wordt meestal geen ernstige handicap ervaren. Een sluipende granulomateuze iridocyclitis (regenboogvliesontsteking) en posterieure uveïtis (zie deze term) kunnen evolueren tot een ernstige destructieve panuveïtis. Na verloop van tijd volgen kenmerkende noduli op het regenboogvlies, focale synechieën, cataract, verhoogde intraoculaire druk en typische neerslag op het hoornvlies ter hoogte van de limbus. Posterieure betrokkenheid omvat vitritis, multifocale choroïditis, retinale vasculopathie en oedeem van de gezichtszenuw. Significant gezichtsverlies wordt waargenomen bij 20-30% van de getroffen individuen. Het spectrum van klinische symptomen omvat koorts, maligne systemische en pulmonale hypertensie, granulomateuze vasculitis van de grote bloedvaten en granulomateuze inflammatie van de lever, de nieren en de longen.

BS is het gevolg van een erfelijke of de novo mutatie in het gen NOD2 (16q12), dat verantwoordelijk is voor wijzigingen aan de aangeboren immuunrespons, inflammatie en celdood. Uit transfectiestudies blijkt dat mutaties in NOD2 leiden tot activatie van nucleaire factor kappa B, die op zijn beurt de transcriptie van pro-inflammatoir cytokine opreguleert.

De diagnose is grotendeels gebaseerd op het aantonen van niet-caseërende granulomateuze ontsteking met epithelioïde cellen en meerkernige reuscellen in biopten van huid, synovium of conjunctiva, en genetisch testen voor mutaties in het gen NOD2.

Differentiële diagnoses omvatten polyartritis en systemische juveniele idiopathische artritis (JIA; zie deze term), granulomateuze ontsteking geassocieerd met primaire immuundeficiënties, en systemische granulomateuze vasculitis. In geval van patiënten met granulomateuze inflammatie dienen chronische infecties, vooral met mycobacteriën en schimmels, uitgesloten te worden.

Prenatale diagnose en prenataal genetisch testen worden maar zelden uitgevoerd.

De familiale vorm van BS is een autosomaal dominante aandoening en erfelijkheidsadvies wordt aangeraden.

Er zijn geen op bewijs gebaseerde data voorhanden over de optimale behandeling van BS. Dagelijkse therapie met een matige tot lage dosis corticosteroïden is effectief voor de behandeling van uveïtis en gewrichtsziekte, maar de bijwerkingen bij langdurig gebruik kunnen onaanvaardbaar worden. Methotrexaat met een dosering van éénmaal 10-15 mg/m2 per week onderdrukt de ziekte-activiteit en laat toe de dosis corticosteroïden te verminderen. De invoering van anti-TNF monoklonale antilichamen (infliximab en adalimumab) kan een enorme therapeutische vooruitgang betekenen voor de behandeling van BS; het effect op de uveïtis-activiteit lijkt echter minder overtuigend.

BS is een chronische en progressieve ziekte met een variabel en vaak onvoorspelbaar spectrum van ernstigheidsgraden. In gevallen met uitgebreide manifestaties kan de levensverwachting gereduceerd zijn. Uveïtis heeft een ongunstige prognose.

Laatste update: december 2012 - Deskundige recensent(en): Dr. Carlos ROSE - Pr. Carine WOUTERS