Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen
COVID-19 & Zeldzame Ziekten
Hulpbronnen voor Zeldzame Ziekten voor Vluchtelingen/Ontheemden
Zoek een zeldzame ziekte
Tyrosinemie type 1
Een zeldzaam aangeboren defect van metabolisme van tyrosine, gekenmerkt door progressieve leverziekte, dysfunctie van niertubulus, porfyrie-achtige crises en een dramatische verbetering van de prognose na behandeling met nitisinon.
ORPHA:882
Classification level: Aandoening
- FAH-deficiëntie
- Hepatorenale tyrosinemie
- Tyrosinemie type I
- Deficiëntie van fumarylacetoacetase
- Deficiëntie van fumarylacetoacetaat-hydrolase
Prevalentie: Unknown
Erfelijkheid: Autosomaal recessief
Leeftijd bij eerste symptomen: Elke leeftijd
De incidentie bij de geboorte bedraagt in de meeste gebieden 1/100.000, maar ligt in sommige regio's hoger, vooral in Quebec, Canada.
De ziekte is klinisch heterogeen. Symptomen kunnen aanvangen tijdens de eerste levensmaanden (acute type), in de tweede helft van het eerste levensjaar (subacute type) of in de daaropvolgende jaren tot in de volwassenheid (chronische type). Bij het acute type overheersen manifestaties van leverfalen (bloedingsneiging, hypoglycemie, ascites en andere) met frequente sepsis en snelle achteruitgang. Meestal is milde proximale tubulopathie aanwezig. Het subacute type manifesteert zich met een gelijkaardig maar minder ernstig klinisch beeld, dat meestal hepatomegalie of hypofosfatemische rachitis (door tubulaire disfunctie) vertoont. Intercurrente ziekte kan de hepatische crisis verergeren. Het chronische type presenteert zich met hepatomegalie secundair aan cirrose en vaak tubulopathie, wat leidt tot rachitis en nierfalen. Neurologische crises zijn zeldzame presenterende symptomen (in Europa maar niet in Canada); ze kunnen echter elk type van de ziekte compliceren wanneer ze niet behandeld worden. De crises lijken op die van acute intermitterende porfyrie, en manifesteren zich met pijnlijke paresthesie (waardoor patiënten een opisthotone houding aannemen of zichzelf verminken), autonome verschijnselen (hypertensie, tachycardie, ileus) en respiratoire decompensatie. Alle patiënten lopen een hoog risico op ontwikkeling van hepatocellulair carcinoom (HCC).
Deficiëntie van fumarylacetoacetaat-hydrolase (FAH>/i> op 15q23-q25) resulteert in accumulatie van fumaryl- en maleylacetoacetaat en derivaten hiervan, succinylaceton (SA) en succinylacetoacetaat (SAA), die hepatorenale schade veroorzaken. SA leidt tot accumulatie van delta-aminolevulinezuur (delta-ALA), wat resulteert in inhibitie van synthese van porfobilinogeen en porfyrie-achtige crises.
Synthesefuncties van de lever worden meestal ernstig aangetast met coagulopathie en hypoalbuminemie tot gevolg. Verhoogde gehaltes van SA in gedroogde bloedspots, plasma of urine zijn pathognomonisch. Overige afwijkingen zijn onder meer toename van alfa-foetoproteïne, verhoogde gehaltes van tyrosine, fenylalanine en methionine in plasma, verhoogde excretie van delta-ALA in urine, en kenmerken van Fanconi-tubulopathie. De diagnose wordt meestal bevestigd door mutatieanalyse. Screeningprogramma's voor neonaten omvatten testen op tyrosinemie type 1 (SA is de aanbevolen merker).
Differentiële metabole diagnoses zijn onder meer klassieke galactosemie, erfelijke fructose-intolerantie, deficiëntie van fructose-1,6-bisfosfatase, ziekte van Wilson en enkele mitochondriale aandoeningen.
Prenatale diagnose is mogelijk aan de hand van vruchtwaterpunctie of vlokkentest indien een mutatie werd geïdentificeerd in de familie.
Tyrosinemie type 1 is een autosomaal recessieve aandoening. Erfelijkheidsadvies dient aangeboden te worden aan koppels die risico lopen (beide individuen zijn drager van een causale mutatie van de ziekte) om hen te informeren over het risico van 25% op het krijgen van een getroffen kind bij elke zwangerschap.
Van zodra de diagnose wordt bevestigd (of er zelfs maar een sterk vermoeden is) start behandeling met oraal nitisinon (NTBC) in een dosis van 1-2 mg/kg per dag, indien nodig samen met de spoedbehandeling voor acuut leverfalen. Tegelijkertijd moet gestart worden met een eiwitarm dieet. Patiënten dienen doorverwezen te worden naar een gespecialiseerd centrum voor behandeling op lange termijn. Levertransplantatie dient overwogen te worden bij acuut zieke zuigelingen (indien leverfunctie niet reageert op nitisinon binnen de week), vermoedelijk of gediagnosticeerd HCC, en niet naleven of niet beschikbaar zijn van medische behandeling.
Met behandeling met nitisinon in combinatie met een eiwitarm dieet kunnen de meeste patiënten overleven in goede gezondheid. De prognose wordt overheerst door het risico op HCC, dat toeneemt hoe later de behandeling wordt opgestart.
Laatste update: juni 2023 - Deskundige recensent(en): Dr. Corinne DE LAET | MetabERN*
Français,
Español,
Deutsch,
Italiano,
Português,
Polski
Polski,
Ελληνικά
: opgesteld/goedgekeurd door ERN(s)
: opgesteld/goedgekeurd door FSMR(s)
Het brede publiek
Richtlijnen
Overzichtsartikelen over ziekten
Meer informatie over deze ziekte
Patiëntgerichte faciliteiten voor deze ziekte
Onderzoeksactiviteiten naar deze ziekte
- Onderzoeksprojecten (47)
- Klinische studies (1)
- Biobanken (10)
- Registers (32)
- Netwerk van experten (9)
Neonatale screening