Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen
COVID-19 & Zeldzame Ziekten
Hulpbronnen voor Zeldzame Ziekten voor Vluchtelingen/Ontheemden
Zoek een zeldzame ziekte
Congenitaal geïsoleerd hyperinsulinisme
Een zeldzame endocriene aandoening, gekenmerkt door excessieve of ongecontroleerde secretie van insuline en recidiverende episodes van hypoglycemie die zonder behandeling kunnen resulteren in neurologische restverschijnselen. Er zijn twee vormen naargelang de respons op eerstelijnsbehandeling, zijnde diazoxidesensitief en diazoxideresistent hyperinsulinisme, en drie histopathologische vormen, met name focale, diffuse en atypische vormen. Focale vormen worden enkel waargenomen bij vroeg optredende gevallen van diazoxideresistente patiënten.
ORPHA:657
Classification level: Groep van aandoeningen
- CHI
- PHHI
- Persistente hyperinsulinemische hypoglycemie op vroege leeftijd
Prevalentie: Unknown
Erfelijkheid: Autosomaal dominant, Autosomaal recessief
Leeftijd bij eerste symptomen: Kindertijd, Kindsheid, Neonataal
Geïsoleerd congenitaal hyperinsulinisme (CHI) is de meest frequente oorzaak van ernstige en persisterende hypoglycemie in de neonatale periode en vroege zuigelingentijd. De wereldwijde gemiddelde prevalentie bij de geboorte bedraagt 1/27.000, maar kan tot 1/2.500 bedragen in gemeenschappen met substantiële bloedverwantschap.
CHI kan zich presenteren vanaf de geboorte tot in de vroege volwassenheid naargelang de ernst van de hypoglycemie. Neonatale aanvang komt het vaakst voor; neonaten, vaak macrosomisch, presenteren zich met weinig eetlust, intolerantie voor vasten en persisterende hypoglycemie. Hypoglycemische episodes gaan van milde (lethargie, hypotonie en prikkelbaarheid) tot ernstige episodes (apneu, insulten of coma) die leiden tot neurologische restverschijnselen. Patiënten die zich later presenteren hebben recidiverende, typische hypoglycemie (bleekheid, overmatig zweten en tachycardie).
Er zijn negen genen geassocieerd met CHI; de meest varianten komen voor in ABCC8 (11p15.1) en KCNJ11 (11p15.1), de genen die coderen voor het ATP-sensitieve kaliumkanaal in bètacellen van de pancreas.
Detecteerbaar insuline/C-peptide in serum, lage hoeveelheid ketonlichamen en onderdrukking van vetzuren tijdens hypoglycemische episodes zijn diagnostisch voor hyperinsulinemische hypoglycemie. Vereisen van continue toediening van glucose in grotere hoeveelheid dan fysiologisch door de lever geproduceerd wordt, is pathognomonisch voor hyperinsulinisme (HI). Later aanvangend CHI vereist mogelijk aan provocatietest. De congenitale (genetische) vorm dient vastgesteld te worden via familiegeschiedenis consistent met HI of monogene diabetes, abnormale biochemische kenmerken (hyperammoniëmie in associatie met GDH-varianten, of hoge gehaltes van C4-OH in plasma en 3OH-glutaarzuur in urine met HADH-varianten), en genetisch testen. In diazoxideresistente gevallen tenslotte wordt urgent genetisch testen voor varianten van ABCC8 / KCNJ11 en, indien nodig, beeldvorming met 18F-DOPA-positronemissietomografie (PET) geïndiceerd, te einde onderscheid te maken tussen focale en diffuse vormen.
Differentiële diagnoses zijn onder meer alle andere oorzaken van recidiverende hypoglycemie: voor HI geobserveerd vanaf de geboorte zijn deze onder meer transiënt neonataal HI alsook syndromaal CHI (meer dan 30 syndromen worden gekenmerkt door HI bij de geboorte, waarvan de meest voorkomende syndroom van Beckwith-Wiedemann, Kabuki-syndroom, en syndroom van Turner); op latere leeftijd zijn dit onder meer insulinoom, HI na bariatrische chirurgie, medicatiegeïnduceerd HI, en auto-immune syndromen (HI door anti-insuline antilichamen).
Prenataal genetisch testen is mogelijk wanneer de moleculaire etiologie bij een proband werd geïdentificeerd.
De aandoening kan autosomaal dominant of recessief zijn, en dus hangt erfelijkheidsadvies af van de verantwoordelijke varianten (de novo, kiembaan- of somatische mutaties). Genetisch testen kan aangeboden worden aan getroffen families wanneer de moleculaire etiologie bij een proband werd geïdentificeerd.
Normoglycemie moet snel hersteld worden en behouden blijven om onomkeerbare hersenschade te vermijden, vooral bij neonaten. Bij de geboorte vereist ernstige hypoglycemie mogelijk continue infusie van glucose en injectie van glucagon. Diazoxide is de eerstelijnsbehandeling en octreotide wordt ter ondersteuning toegevoegd bij patiënten die niet responsief zijn voor diazoxide. Partiële excisie van pancreas is curatief voor focale HI. Voor patiënten met diffuse ziekte wordt een conservatieve behandeling voorgesteld indien deze veilig kan uitgevoerd worden; voor patiënten die resistent zijn tegen diëtaire en medische behandeling kan nagenoeg totale pancreatectomie nodig zijn.
Bij neonataal optredend CHI is de voornaamste zorg de cognitieve uitkomst, die kan verstoord zijn bij 30 tot 50% van de patiënten, vooral bij diegenen met langdurige en ernstige hypoglycemie. De spontane evolutie van glycemie varieert: bij kinderen neemt de ernst van de ziekte mettertijd af, en soms verdwijnt de ziekte zelfs, terwijl bij anderen de ziekte aanhoudt tot in de volwassenheid. Wanneer de ziekte niet langer aanwezig is, wordt levenslange opvolging aangeraden vanwege het risico op diabetes. In geval van subtotale pancreatectomie zijn glucose-intolerantie en diabetes mellitus waarvoor insuline vereist is, onvermijdelijk, en deze treden op binnen 15 jaar na chirurgie.
Laatste update: juni 2022 - Deskundige recensent(en): Dr. Cécile SAINT-MARTIN - Dr. Cécile SAINT-MARTIN | MetabERN*
Français,
Español,
Deutsch,
Italiano,
Português
Suomi,
Ελληνικά
: opgesteld/goedgekeurd door ERN(s)
: opgesteld/goedgekeurd door FSMR(s)
Richtlijnen
Overzichtsartikelen over ziekten
Meer informatie over deze ziekte
Patiëntgerichte faciliteiten voor deze ziekte
Onderzoeksactiviteiten naar deze ziekte
- Onderzoeksprojecten (46)
- Klinische studies (3)
- Biobanken (9)
- Registers (26)
- Netwerk van experten (7)
Neonatale screening