Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

De wereldwijde geboorteprevalentie wordt geschat op 1/250.000. Rond de Oostzee is de frequentie echter hoger; de voorspelde geboorteprevalentie in Polen is 1/120.000 en 1/20.000 in de provincie Pommeren.

De meeste patiënten vertonen een ernstig fenotype dat zich presenteert bij zuigelingen, meestal in de neonatale periode tot de leeftijd van 12 maanden. De ziekte manifesteert zich als hypoketotische hypoglycemie, metabole acidose, hypotonie, leverbetrokkenheid met hepatische encefalopathie, cardiomyopathie en hartritmestoornissen. De klinische presentatie wordt vaak voorafgegaan door vasten en/of bijkomende ziekte en presenteert zich vaak met hypoketotische hypoglycemie. Bij veel overlevende patiënten ontwikkelen zich chronische perifere neuropathie en pigmentaire retinopathie. Plotse hartstilstand of wiegendood zijn zeldzamere presentaties van LCHADD. HELLP-syndroom (zie deze term) komt vaak voor bij zwangere vrouwen die drager zijn van een foetus met LCHADD.

LCHADD wordt veroorzaakt door de geïsoleerde deficiëntie van lange keten 3-hydroxyacyl-CoA-dehydrogenase, een enzym van het mitochondriale trifunctionele eiwitcomplex (TFP). TFP is een hetero-octameer van 4 alfa- en 4 bèta-subeenheden. LCHADD is het gevolg van mutaties in het HADHA-gen (2p23), dat codeert voor de alfa-subeenheid van TFP. De meeste patiënten met LCHADD die van Europese oorsprong zijn, zijn homozygoot voor de vaak voorkomende mutatie van de alfa-subeenheid 1528G>C, die gelegen is op de katalytische plaats van het LCHAD-domein.

Organische zuren in urine tonen een C6-C14 (hydroxy) dicarbonzuuracidurie aan. Analyse van acylcarnitine toont verhoogde niveaus aan lange keten hydroxyacylcarnitinesoorten (C14-OH, C16-OH, C18-OH, en C18: 1-OH) in bloed. Bevestiging gebeurt door moleculaire analyse van het HADHA-gen dat vaak homozygositeit voor de 1528G> C mutatie demonstreert. Enzymanalyse van gekweekte fibroblasten of lymfocyten toont geïsoleerde deficiëntie van lange keten 3-hydroxyacyl-CoA-dehydrogenase-activiteit. Pasgeborenenscreening voor LCHADD is beschikbaar in Oostenrijk, Tsjechië, Denemarken, Duitsland, Hongarije, IJsland, Nederland en Portugal.

Deficiëntie van mitochondriaal trifunctioneel proteïne (TFPD; zie deze term) is klinisch niet te onderscheiden van LCHADD. De aandoening presenteert zich soms als wiegendood, dus dit moet ook worden uitgesloten.

De prenatale diagnose gebeurt door moleculaire analyse voor gekende mutatie(s) in de familie en/of door meting van enzymactiviteit in chorionvlokken.

LCHADD wordt autosomaal recessief overgeërfd en erfelijkheidsadvisering is mogelijk.

De behandeling omvat de strikte naleving van een vetarm dieet met restrictie van de inname van lange keten-vetzuren en substitutie met middellange keten-vetzuren en het vermijden van vasten, alsook beperking van beweging of blootstelling aan extreme omstandigheden. Voor alle patiënten dient een noodregime beschikbaar te zijn en medische hulp dient te worden gezocht bij de eerste tekenen van decompensatie. De behandeling duurt levenslang.

De prognose voor klinisch gedetecteerde LCHADD-patiënten was algemeen slecht, maar door de vroegtijdige opsporing en huidige behandelingen, verbetert de prognose en een significant aantal patiënten overleeft tot in de volwassenheid.

Laatste update: februari 2014 - Deskundige recensent(en): Dr. Simon OLPIN