Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

De geschatte geboorteprevalentie van MCADD varieert van 1/4.900 tot 1/27.000 bij de Caucasische bevolking en is het hoogst bij personen van Noord-Europese afkomst. De wereldwijde geboorteprevalentie is 1/14.600.

MCADD presenteert zich meestal 3 tot 24 maanden na de geboorte bij voordien gezonde zuigelingen. Nochthans zijn neonatale presentaties goed beschreven, evenals bij volwassenen, bij voldoende metabole stress (bijvoorbeeld significant alcoholgebruik). Toch blijven vele getroffen personen asymptomatisch gedurende het hele leven. Doorgaans worden hypoketotische hypoglycemie, lethargie en braken uitgelokt door een infectie, vasten of een operatie. Soms kunnen patiënten zich presenteren met een progressieve metabole crisis ondanks ketose en normale bloedglucose. Zelden presenteren patiënten zich tijdens een crisis met significante ''paradoxale'' ketose. Tijdens een crisis kan een patiënt zich tonen met lethargie, braken, ademhalingsstilstand, insulten, hepatomegalie en snelle progressie naar een hartstilstand, tenzij een spoedbehandeling wordt uitgevoerd. Een potentieel hersenletsel dat ontstaat gedurende deze perioden kan leiden tot een verhoogd risico op langdurige neurologische schade. Soms kan het plots onverklaarbaar overlijden de eerste manifestatie van deze ziekte zijn. Historisch gezien sterft ongeveer 25% van de niet-gediagnosticeerde patiënten tijdens hun eerste metabole crisis.

MCADD wordt veroorzaakt door mutaties in het ACADM-gen (1p31) dat voor het mitochondriale MCAD-eiwit codeert. Vóór de screeningprogramma's bij pasgeborenen, was de meest voorkomende mutatie, c.985A>G, (K329E), p. (Lys329Glu), verantwoordelijk voor 80% van de klinische gevallen, maar momenteel worden veel meer mensen met andere ACADM-mutaties geïdentificeerd.

De diagnose wordt gesteld door de identificatie van een karakteristiek afwijkend patroon van acylcarnitinesoorten (verhoogde C6, C8 en een verhoogde verhouding van C8/C10 met abnormale bevindingen van organische zuren in urine van C6 tot C10 dicarbonzuren, hexanoylglycine en suberylglycine) in gedroogde bloedspots of plasma. De definitieve bevestiging gebeurt door mutatieanalyse. In vele Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, Portugal en Spanje, is MCADD nu opgenomen in de screeningprogramma's voor pasgeborenen.

De differentiële diagnose omvat andere aandoeningen van de mitochondriale vetzuuroxidatie waaronder multipele acyl-CoA-dehydrogenasedeficiëntie (MADD) (zie deze term).

MCADD wordt autosomaal recessief overgeërfd. Erfelijkheidsadvies is mogelijk.

Het strikt vermijden van vasten is de primaire doelstelling. Middellange keten- triglyceriden moeten worden vermeden, maar voor de rest zijn geen andere speciale dieetbeperkingen vereist. Er zijn richtlijnen beschikbaar voor veilige intervaltijden tussen de maaltijden voor zuigelingen en jonge kinderen.Suppletie met lage doses carnitine bij patiënten die een lage carnitinestatus in bloed ontwikkelen, blijft controversieel. Bij symptomatische patiënten worden enkelvoudige koolhydraten oraal (glucosetabletten) of intraveneus gegeven tot een bloedglucosespiegel van meer dan 5 mmol/l wordt gehandhaafd. Tijdens bijkomende infecties moet een noodregime ter beschikking worden gesteld. In geval van decompensatie dient onmiddellijke medische zorg worden verstrekt. Kunstmatige zoetstoffen moeten worden vermeden.

De prognose is uitstekend voor gediagnosticeerde patiënten die vasten vermijden en die op de juiste wijze worden behandeld tijdens een bijkomende ziekte/metabole crisis.

Laatste update: februari 2014 - Deskundige recensent(en): Dr. Simon OLPIN