Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

Geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH vertegenwoordigt 9,5% van de PAH-gevallen in een Frans register, en bijgevolg wordt de prevalentie geschat op 1/700.000 volwassenen.

Het klinisch verloop van geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH is gelijkaardig aan dat van idiopathische pulmonale arteriële hypertensie (IPAH; zie deze term). Initiële symptomen zijn onder meer dyspneu, vermoeidheid, syncope, pijn in de borst, niet-productieve hoest en hemoptoë. Precordiale tekenen zijn onder meer een luide en voelbare tweede harttoon, parasternale pulsatie, pulmonale ejectieklik en geruis van pulmonalis- en tricuspidalisregurgitatie. In verder gevorderde gevallen vertonen patiënten dyspneu bij rust. In sommige gevallen werd plots overlijden gerapporteerd. 70% van de patiënten presenteren hartfalen (geclassificeerd als New York hartassociatie functionele classificatie (NYHA FC) III of IV). In zeldzame gevallen kunnen ook trommelstokvingers, ascites, oedeem in de voeten en fenomeen van Raynaud (meestal bij vrouwen) waargenomen worden.

Geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH kan rechtstreeks geïnduceerd worden door een breed gamma van geneesmiddelen en toxines. Anorexigenen (aminorex, derivaten van fenfluramine (die leiden tot hartklepaandoening, en mogelijk geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH veroorzaken) en benfluorex werden bevestigd als zijnde risicofactoren voor PAH en werden van de markt gehaald. PAH geïnduceerd door anorexigenen komt maanden tot jaren na de behandeling voor. Het vermoedelijke mechanisme is een toename van de hoeveelheid serotonine, waarvan werd aangetoond dat het fungeert als een groeifactor voor de gladde spiercellen van de longslagaders. Amfetamines, cocaïne, fentermine en mazindol worden ook beschouwd als mogelijke risicofactoren voor PAH. Dasatinib, een duale Src/Abl kinase-inhibitor gebruikt bij de behandeling van chronische myeloïde leukemie (zie deze term), werd geassocieerd met gevallen van ernstige PAH die deels omkeerbaar waren na stopzetting van de behandeling. Recent werden enkele gevallen van PAH gerapporteerd bij interferontherapie, vermoedelijk volgens een mechanisme dat is dat waarschijnlijk gerelateerd is aan endotheliale disfunctie. PAH kan een zeldzame complicatie zijn van andere geneesmiddelen, waaronder neusdecongestiva (e.g. fenylpropanolamine), het dieetsupplement L-tryptofaan, en geneesmiddelen die kunnen interfereren met 5HT2B-receptoren (e.g. pergolide). Er konden mutaties in predispositiegenen voor PAH (voornamelijk in het gen BMPR2 (2q33) en ook in ACVRL1 (12q13), Endogline (9q34), CAV1 (7q31), KCNK3 (2p23), Smad9 (13q12) en TBX4 (17q21)) geïdentificeerd worden in gevallen van geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH. Van deze genen is geweten dat ze vatbaar maken voor PAH als een autosomaal dominante eigenschap met onvolledige penetrantie (erfelijke PAH; zie deze term) en blootstelling aan geneesmiddel of toxine kan fungeren als een tweede impuls in dergelijke patiënten.

Patiënten die geneesmiddel- of toxine-geïnduceerde PAH ontwikkelen, dienen gescreend te worden voor predispositiemutaties voor PAH.

Laatste update: januari 2015 - Deskundige recensent(en): Pr. David MONTANI