Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

Het is de meest voorkomende presentatie van glycogeenstapelingsziekte door FK-deficiëntie (zie deze term) met een geschatte incidentie van minder dan 1/100.000 geboorten.

Patiënten vertonen meestal in de vroege kinderjaren hepatomegalie, groeiachterstand en een lichte vertraging in motorische ontwikkeling. Door vasten geïnduceerde hypoglykemie en hyperlipidemie variëren en zijn doorgaans mild. Volwassenen vertonen doorgaans geen symptomen. Een rond gezicht met bolle wangen en osteopenie zijn in uitzonderlijke gevallen beschreven bij mensen met een X-gebonden overerving. Een hoger risico op levercirrose door leverfibrose wordt wel waargenomen bij gevallen met autosomaal recessieve overerving.

Fosforylasekinase (FK) is een enzym dat een sleutelrol speelt in de regulering van glycogenolyse omdat het nodig is voor de activering van glycogeenfosforylase. Het bestaat uit vier kopieën van elk vier subeenheden (alfa, bèta, gamma en calmoduline) gecodeerd door verschillende genen op verschillende chromosomen en die differentieel tot expressie komen in verschillende weefsels. Het meest voorkomende type GSD ten gevolge van lever-FK-deficiëntie is het X-gebonden recessieve (XLG) type dat veroorzaakt wordt door mutaties in het gen PHKA2 (Xp22.2-p22.1), dat codeert voor de lever-isovorm van de alfa-subeenheid. Wanneer de enzymatische deficiëntie zowel in erytrocyten als in levercellen wordt gevonden, wordt de aandoening geclassificeerd als XLG1; wanneer de deficiëntie alleen in levercellen kan worden aangetoond, wordt het aangeduid als XLG2, hoewel onderzoek heeft uitgewezen dat in beide gevallen de mutaties in dezelfde subeenheid optreden. Het autosomaal recessieve type wordt veroorzaakt door mutaties in het gen PHKG2 (16p12.1-p11.2), dat codeert voor de lever-isovorm van de gamma-subeenheid. Een deficiëntie van FK ten gevolge van al deze mutaties leidt tot glycogeenaccumulatie in de lever.

Een biochemische diagnose wordt uitgevoerd door het meten van de activiteit van fosforylaatkinase in bloedcellen of in een leverbiopsie. Bij sommige patiënten kunnen de rode bloedcellen een normale activiteit vertonen (XLG2-variant). Er kan een verhoogde transaminaseconcentratie in het serum zijn. Genetische testen zijn nuttig voor het bevestigen of vaststellen van de diagnose.

De differentiële diagnose omvat andere glycogeenstapelingsziekten zoals leverfosforylasedeficiëntie (GSD type VI), deficiëntie van het glycogeendebranching-enzym (GSD type III) en GDS door glucose-6-fosfatasedeficiëntie (GSD type I) (zie deze termen).

De meeste patiënten hebben geen specifieke behandeling nodig. Hypoglykemie kan worden beheerst door het volgen van een aangepast dieet (frequente en koolhydraatrijke maaltijden en supplementen van ongekookt zetmeel).

Het klinische verloop is goedaardig en patiënten bereiken hun volledige lengte en gewicht als volwassene. De levensverwachting is normaal.

Laatste update: mei 2011 - Deskundige recensent(en): Dr. Roseline FROISSART - Pr. Philippe LABRUNE