Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

BT komt veel voor in Mediterrane landen, het Midden-Oosten, Centraal Azië, India, Zuid-China, Noord-Afrika, en Zuid-Amerika. De jaarlijkse incidentie van symptomatische gevallen van bèta-thalassemie wordt geschat op 1/100.000 wereldwijd, en op 1/10.000 in de EU. De jaarlijkse incidentie van BT intermedia is niet gekend.

BT intermedia omvat een breed klinisch spectrum, met ernstigere gevallen die zich presenteren op een leeftijd tussen 2 en 6 jaar met anemie, vergroting van milt en soms van lever, alsook groei- en ontwikkelingsachterstand. In andere gevallen zijn patiënten volledig asymptomatisch tot de volwassenheid met enkel milde anemie. Hypertrofie van erytroïd beenmerg, met mogelijkheid op extramedullaire erytropoëse, komt vaak voor en leidt tot kenmerkende deformiteiten van bot en aangezicht, osteoporose met pathologische fractuur van pijpbeenderen, en vorming van erytropoëtische massa's die vooral milt, lever, lymfeklieren, thorax en wervelkolom aantasten. Minder vaak kan hypertrofie van erytroïd beenmerg neurologische problemen veroorzaken (compressie van ruggenmerg met paraplegie). Patiënten kunnen ook ulcera van been en galstenen ontwikkelen. Er werd hogere predispositie voor trombose gerapporteerd in vergelijking met BT major, vooral na splenectomie. Hoewel patiënten risico lopen op ijzerstapeling, zijn hypogonadisme, hypothyreoïdie en diabetes niet gangbaar. Betrokkenheid van hart kan ook voorkomen als gevolg van verhoogd hartminuutvolume en pulmonale hypertensie, maar systolische functie van linkerventrikel blijft meestal bewaard.

BT intermedia wordt veroorzaakt door homozygote of samengesteld heterozygote milde en/of stille mutaties in het gen HBB (11p15.5), dat codeert voor bèta-ketens van hemoglobine (Hb).

Diagnose is gebaseerd op klinische bevindingen, hematologische testen (Hb-gehalte tussen 7 en 10 g/dl, gemiddeld volume van erytrocyten tussen 50 en 80 femtoliter en gemiddelde hoeveelheid Hb per erytrocyt tussen 16 en 24 picogram), analyse van hemoglobine, en moleculair genetisch testen.

Differentiële diagnoses zijn meestal eenvoudig, en omvatten onder meer vormen van genetische sideroblastische anemie en congenitale dyserytropoëtische anemie, en andere aandoeningen met hoge gehaltes van HbF (zoals myelomonocytische leukemie en aplastische anemie).

Transmissie gebeurt doorgaans autosomaal recessief, en autosomaal dominante vormen werden maar zelden gerapporteerd (dominante bèta-thalassemie). Erfelijkheidsadvies voorziet informatie voor patiënten en koppels die risico lopen (i.e. beide drager) over de manier van overerving, transmissie en klinisch fenotype. Er zijn echter niet altijd precieze correlaties tussen genotype en fenotype, en prenatale diagnose wordt uitgevoerd in selectieve gevallen.

Behandeling is symptomatisch. Supplementair foliumzuur kan voorgeschreven worden om deficiëntie van hyperactief beenmerg te voorkomen. Behandeling van extramedullaire erytropoëtische massa's is gebaseerd op radiotherapie, transfusie, of hydroxycarbamide. De voornaamste indicaties voor splenectomie zijn symptomen van vergroting van milt, verergering van anemie (niet te verklaren door transiënte factoren zoals infectie) soms geassocieerd met leukopenie en/of trombocytopenie, groeiachterstand, en hartziekte. IJzerstapeling wordt onder controle gehouden door chelatietherapie. Gepaste therapie met anticoagulans dient toegediend te worden voor chirurgie ter preventie van trombose. Zwangere patiënten hebben nood aan multidisciplinair ziektebeheer met onder meer specialisten in zorg van thalassemie.

De prognose is meestal goed mits adequate monitoring en behandeling. Patiënten hebben meestal geen ernstige hemosiderose, en zijn minder vatbaar voor hartproblemen gerelateerd aan ijzerstapeling. Pulmonale hypertensie, trombo-embolische complicaties, overweldigende sepsis na splenectomie, en ontwikkeling van levercarcinoom kunnen echter overleving verminderen.

Laatste update: mei 2011