Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

De prevalentie in Frankrijk wordt geschat op 1/360.000. Mannen en vrouwen worden evenveel getroffen.

CAPS omvat 3 aandoeningen met verschillende graden van ernst: FCAS dat doorgaans een vroeg aanvang kent na de geboorte (< 20 jaar) en gekarakteriseerd wordt door terugkerende periodes met netelroos (urticaria) die uitgelokt wordt door blootstelling aan koude, lage koorts (malaise), bindvliesontsteking (conjunctivitis), buikpijn, en artromyalgie; MWS dat meestal voorkomt bij de geboorte of later in de kindertijd, met terugkerende netelroos, koorts, buikpijn, artralgie/artritis, spierpijn (myalgie), secundaire amyloïdose (zie deze term) en/of vroegtijdig gehoorverlies; en CINCA-syndroom dat wordt gekarakteriseerd door artropathie, chronische netelroos (neonatale aanvang) en betrokkenheid van het centrale zenuwstelsel (CZS) (gaande van gehoorverlies tot chronische aseptische meningitis en intellectuele beperkingen). Niet-prurigineuze netelroos (diffuse, erythemateuze, oedemateuze plaques op een achtergrond van algemene, vaag erythemateuze plekken) is een hoofdkenmerk van CAPS en is algemeen aanwezig maar wordt duidelijk intenser tijdens acute periodes. Deze aandoeningen werden aanzien als drie verschillende condities maar vertegenwoordigen nu drie graden van ernst waarbij FCAS en CINCA-syndroom zich aan de uiteinden bevinden van één enkel spectrum van klinische manifestaties.

CAPS is het gevolg van mutaties in het NLRP3 gen (1q44; gen dat codeert voor cryopyrine), wat leidt tot een winst aan functie in cryopyrine, wat op zijn beurt leidt tot een verhoogde secretie van interleukine (IL)-1 bèta en ontregelde ontstekingen. Patiënten met een identieke substitutie van aan aminozuur kunnen verschillende klinische subtypes vertonen, wat wijst op een mogelijke rol van bijkomende genetische en/of omgevingsfactoren in de uiting van de ziekte. Somatisch mozaïcisme van NLRP3 kan 30-60% van deze patiënten verklaren. Sommige patiënten met MWS, FCAS of CINCA-syndroom hebben mogelijk geen mutaties in NLRP3.

De diagnose is gebaseerd op klinische manifestaties en laboratoriumbevindingen die wijzen op gegeneraliseerde leukocytose en neutrofilie samen met andere verhoogde acutefase-eiwitten (C-reactief proteïne en serum amyloïd A). Progressieve secundaire amyloïdose manifesteert zich als proteïnurie en wordt waargenomen bij de meest ernstige gevallen (25% van de gevallen). Bij CINCA-syndroom kan een verhoogd gehalte van cytokine of neopterine waargenomen worden. Histologisch onderzoek van getroffen huid een karakteristieke neutrofiele infiltratie van de reticulaire dermis. De diagnose wordt bevestigd door genetische analyse van het NLRP3 gen.

Differentiële diagnoses omvatten juveniele idiopathische artritis met systemische aanvang, reumatoïde artritis, systemische lupus erythematosus, familiale mediterrane koorts, Schnitzlersyndroom, PLCG2-geassocieerde antilichaamdeficiëntie en immuundysregulatie, mevalonaatkinasedeficiëntie, TRAPS-syndroom (zie deze termen), verworven koude-urticaria en gewone allergische urticaria, alsook serumziekte-achtige reactie.

CAPS kan sporadisch voorkomen of als autosomaal dominante eigenschap overgeërfd worden. In dit laatste geval kan erfelijkheidsadvies voorgesteld worden.

De enige effectieve behandeling voor CAPS is het blokkeren van IL-1 met behulp van anakinra, riloncept of canakinumab. Ondersteunende behandeling is essentieel om de volledige last van de ziekte te controleren, zoals leermoeilijkheden, cognitieve beperkingen, vertraagde groei en puberteit, psychologisch/psychiatrisch leed, en de gevolgen van functieverlies van het zicht en het gehoor.

CAPS is een levenslange ziekte. Een vroege diagnose en behandeling kunnen de prognose verbeteren. Mits optimale aanpassingen aan de behandeling kunnen het verlies van zicht en gehoor in de meeste patiënten gestopt worden.

Laatste update: juli 2014 - Deskundige recensent(en): Pr. Isabelle KONE-PAUT