Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen

CDI is een zeldzame ziekte met een gerapporteerde prevalentie van 1/25.000.

Idiopathische CDI kan op elke leeftijd beginnen, maar verschijnt meestal bij 10-20 jarigen. In de familiale vorm kan het begin van de ziekte al in de neonatale periode zijn. De symptomen die kenmerkend zijn voor CDI zijn polyurie en polydipsie, meestal geassocieerd met gewichtsverlies. Nocturie komt vaak voor en presenteert zich bij kinderen vaak als enuresis. Polyurie wordt gekenmerkt door een urinevolume dat groter is dan 150 ml/kg/24u bij de geboorte, 100-110 ml/kg/24u tot de leeftijd van 2 jaar en 40-50 ml/kg/24u bij oudere kinderen en volwassenen. Waterdeprivatie leidt tot snelle uitdroging. Aanvullende symptomen van CDI bij kinderen kunnen zijn: lusteloosheid, prikkelbaarheid, groeiachterstand, gewichtsverlies, koorts, braken of diarree. Bij secundair CDI kunnen nog andere manifestaties optreden als gevolg van de secundaire oorzaak.

Verworven CDI, vooral bij kinderen en jonge volwassenen, wordt veroorzaakt door vernietiging of degeneratie van de neuronen die hun oorsprong vinden in de supraoptische en paraventriculaire kernen van de hypothalamus. De bekende oorzaken van deze letsels zijn germinoom, craniofaryngioom, Langerhanscelhistiocytose, sarcoïdose (zie deze termen), lokale inflammatoire, auto-immune of vasculaire ziekten en trauma van een operatie of ongeval. Middellijn cerebrale en craniale misvormingen zijn een andere mogelijke oorzaak van CDI. Tussen 20 en 50% van de gevallen worden beschouwd als idiopathisch. Auto-immuniteit kan een rol spelen in de pathogenese van CDI. Genetische defecten in de AVP-synthese, overgeërfd als autosomaal dominante, autosomaal recessieve of X-gebonden recessieve eigenschappen, zijn de onderliggende oorzaak bij minder dan 10% van de CDI-gevallen.

De diagnose van CDI baseert zich op het aantonen van hyperosmolaliteit van het plasma (>300 mosm/l) geassocieerd met hypo-osmolaliteit van de urine (<300 mosm/l of de urine-/plasma-osmolaliteitratio <1) en polyurie. Een waterdeprivatietest en bloedonderzoek zijn nodig om CDI te onderscheiden van nefrogene diabetes insipidus (NDI; zie deze term). De toediening van desmopressine helpt om een differentiële diagnose te stellen tussen CDI en NDI. Zodra de diagnose van CDI is vastgesteld, zijn andere onderzoeken verplicht, zoals tumormarkers, skeletonderzoek en in het bijzonder medische beeldvorming van de hersenen.

De belangrijkste differentiële diagnose is NDI omdat beide aandoeningen dezelfde manifestaties vertonen. Recent werd de kwantificatie van aquaporine 2 (AQP2) gebruikt in de differentiële diagnose van CDI omdat het uitblijven van de stijging van de AQP2-secretie na toediening van desmopressine op een nefrogene vorm van diabetes insipidus wijst. Wolframsyndroom (zie deze term) is een andere differentiële diagnose.

Erfelijkheidsadvies is vereist in de zeer zeldzame gevallen van familiale CDI.

De behandeling van CDI bestaat uit de onmiddellijke inname van water en behandeling met geneesmiddelen om de water- en elektrolytenniveaus terug op peil te brengen. Desmopressine is het meest gebruikte antidiureticum en kan parenteraal, oraal of intranasaal worden toegediend. De dagelijkse behoeften zijn 100-1200 microgram in 3 oraal toegediende afzonderlijke doses, ongeveer 2 tot 40 microgram intranasaal of 0,1-1 microgram parenteraal, waarbij de maximale plasmaconcentraties worden bereikt in 40 tot 55 minuten. Follow-up is nodig om elektrolytenniveaus te controleren en het succes van een gekozen behandeling te bepalen. In de vroege kinderjaren kunnen vloeistoffen alleen een behandelingsstrategie zijn. Verworven CDI kan voorbijgaand zijn als de onderliggende oorzaken van CDI worden weggenomen en de hypofysesteel intact is.

Er is geen genezing voor idiopathische CDI, maar het is een beheersbare ziekte zonder effect op de levensverwachting. Bij secundaire CDI kan ontoereikende behandeling van de onderliggende ziekte de dood veroorzaken.

Laatste update: juli 2012