Kennis over zeldzame ziekten en weesgeneesmiddelen
COVID-19 & Zeldzame Ziekten
Hulpbronnen voor Zeldzame Ziekten voor Vluchtelingen/Ontheemden
Zoek een zeldzame ziekte
Dyskeratosis congenita
Een zeldzaam ectodermale dysplasiesyndroom dat zich vaak presenteert met de klassieke triade van nageldysplasie, veranderingen van huidpigmentatie, en orale leukoplakie geassocieerd met een hoog risico op beenmergfalen (BMF) en kanker.
ORPHA:1775
Classification level: Aandoening
Prevalentie: 1-9 / 1 000 000
Erfelijkheid: Autosomaal dominant, Autosomaal recessief, X-gebonden recessief
Leeftijd bij eerste symptomen: Puber, Volwassenheid, Kindertijd, Kindsheid, Neonataal
De prevalentie van dyskeratosis congenita (DC) is niet gekend. Wereldwijd werden meer dan 400 families gerapporteerd.
DC heeft een breed fenotypisch spectrum en brede aanvangsleeftijd. Doorgaans manifesteert het zich in de kindertijd met de triade van dysplastische nagels, veterachtige netvormige pigmentatie en atrofie van de huid ter hoogte van de nek en het bovenste deel van de borst, en orale leukoplakie. Patiënten hebben een hoog risico op progressief BMF en kunnen op eender welke leeftijd (waarbij het risico toeneemt met de leeftijd) myelodysplastisch syndroom of acute myeloïde leukemie ontwikkelen. Er is ook een verhoogd risico op solide tumoren, voornamelijk plaveiselcelcarcinoom van hoofd en hals of anogenitale kanker. Er werden ook bijkomende klinische bevindingen gerapporteerd, waaronder ontwikkelingsachterstand, kleine gestalte, microcefalie, blefaritis, tranende ogen, periodontale ziekte, taurodontie, verlaagde tand/wortelverhouding, oesofageale stenose, vernauwing van de urinebuis, osteoporose, avasculaire necrose van dijbeen en/of opperarmbeen, vroegtijdige vergrijzing/uitval van het haar, of abnormale wimpers. Patiënten met DC ontwikkelen mogelijk ook longfibrose, pulmonale arterioveneuze malformatie, gastro-intestinale teleangiëctasieën, en leverziekte. Het is belangrijk om op te vermelden dat de klinische kenmerken van DC mettertijd evolueren en dat alle kenmerken, inclusief de mucocutane triade, mogelijk niet aanwezig zijn.
DC wordt veroorzaakt door kiembaanmutaties in genen die belangrijk zijn voor de biologie van telomeren. De novo gevallen komen ook voor. X-gebonden recessieve DC is het gevolg van mutaties in DKC1 (Xq28). De autosomaal dominante genen geassocieerd met DC zijn TERC (3q26.2), TERT (5p15.33), TINF2 (14q12), RTEL1 (20q13.3), PARN (16p13.12), en ACD (16q22.1). Autosomaal recessieve genen omvatten TERT (5p15.33), NHP2 (5q35.3), NOP10 (15q14-q15), RTEL1 (20q13.3), WRAP53 (17p13.1), en ACD (16q22.1). Mutaties in CTC1 (17p13.1), POT1 (7q31.33) en STN1 (10q24.33) zijn zeldzame oorzaken van DC.
Diagnose dient te worden overwogen indien ten minste 2 karakteristieken van de triade aanwezig zijn of één kenmerk naast twee andere primaire klinische bevindingen. Een klinische diagnose kan bevestigd worden door het testen van de telomeerlengte met behulp van multicolor flowcytometrie fluorescentie in situ hybridisatie (flow-FISH), en genetisch testen.
De differentiële diagnose omvat palmoplantaire keratoderma - spastisch paralyse-syndroom, nagel-patellasyndroom, autosomaal dominante nageldysplasie, poikilodermie met neutropenie, Fanconi-anemie, Diamond-Blackfan-anemie, Shwachman-Diamond-anemie, idiopathische aplastische anemie, idiopathische longfibrose, en Coats-plus-syndroom.
In geval van een familiale voorgeschiedenis kan prenatale genetische diagnose door een vlokkentest of pre-implantatie genetische diagnose beschikbaar zijn.
De stoornis kan overgeërfd worden volgens een X-gebonden recessief (XLR), autosomaal dominant (AD), of autosomaal recessief (AR) patroon.
Ziektebeheer omvat regelmatige volledige klinische onderzoeken. Tot op heden is hematopoëtische stamceltransplantatie (HSCT) de enige remedie voor BMF. Androgeentherapie kan eerst overwogen worden indien geen donor beschikbaar is. De behandeling van kanker gebeurt met geïndividualiseerde chemotherapie- en radiotherapieregimes.
De levensverwachting gaat van de zuigelingentijd tot ver in het 7de decennium. Tot 40% van de patiënten zal BMF hebben tegen het 40ste levensjaar. De voornaamste oorzaken van morbiditeit zijn BMF, kanker en pulmonale complicaties.
Laatste update: augustus 2019 - Deskundige recensent(en): Dr. Sharon SAVAGE
: opgesteld/goedgekeurd door ERN(s)
: opgesteld/goedgekeurd door FSMR(s)
Het brede publiek
Richtlijnen
Overzichtsartikelen over ziekten
Genetische testen
Meer informatie over deze ziekte
Patiëntgerichte faciliteiten voor deze ziekte
Onderzoeksactiviteiten naar deze ziekte
- Onderzoeksprojecten (66)
- Klinische studies (4)
- Biobanken (15)
- Registers (44)
- Netwerk van experten (11)
Neonatale screening